Traceerbaarheid in de voedingsmiddelenindustrie

Een recall. Een klacht. Een audit met extra vragen. Op dat soort momenten moet informatie direct beschikbaar zijn. Waar komt een grondstof vandaan? In welke batch is deze verwerkt? Welke producten zijn geraakt?

Traceerbaarheid draait om het snel kunnen herleiden van producten, grondstoffen en processtappen. Niet alleen omdat wetgeving dat vereist, maar ook omdat voedselveiligheid, compliance en klantvertrouwen ervan afhangen.

Op papier lijkt traceerbaarheid vaak goed geregeld. In de praktijk blijkt informatie echter regelmatig verspreid te staan over verschillende systemen, Excel-bestanden en afdelingen. Het vastleggen van gegevens is meestal niet het probleem. De uitdaging zit juist in het terugvinden van complete en betrouwbare informatie wanneer de druk hoog is.

Wat verstaan we onder traceerbaarheid?

Traceerbaarheid betekent dat je precies kunt terugvinden waar grondstoffen vandaan komen, hoe ze zijn verwerkt en waar producten naartoe zijn gegaan. Van leverancier en batchnummer tot productie, opslag en transport: iedere stap in het proces moet inzichtelijk zijn.

In de voedingsmiddelenindustrie is traceerbaarheid wettelijk verplicht. De druk komt echter allang niet meer alleen vanuit wetgeving. Ook klanten, retailers en consumenten verwachten steeds meer transparantie over herkomst, kwaliteit en veiligheid.

Binnen Quality draait traceerbaarheid daarom niet alleen om registreren en etikketeren, maar vooral om grip op processen en informatie. Pas wanneer gegevens compleet, actueel en betrouwbaar beschikbaar zijn, kun je snel schakelen bij afwijkingen, recalls of kwaliteitsproblemen.

Industrial Symphony Inside Fascinating World Factory Production Conveyor Belt
Yor In 27 03 2024 Nijmegen Deel 1 Epsilon Studios Ektor Tsolodimos 34

Waarom is traceerbaarheid zo ingewikkeld?

In de praktijk staat informatie vaak verspreid over verschillende systemen, afdelingen en processen. Gegevens worden op meerdere momenten vastgelegd en moeten uiteindelijk allemaal op elkaar aansluiten.

Juist daar gaat het regelmatig mis. Batchgegevens worden niet volledig overgenomen, handmatige registraties wijken af van systeeminformatie of gegevens zijn onder tijdsdruk lastig terug te vinden. Daarnaast zorgen verschillen in werkwijze tussen afdelingen vaak voor onduidelijkheid.

Dat merk je vooral tijdens een recall, audit of afwijking. Dan moet informatie snel, volledig en betrouwbaar beschikbaar zijn. Als dat niet lukt, ontstaan vertragingen en neemt de druk vanuit klanten en toezichthouders toe.

Wat gebeurt er als je traceerbaarheid écht nodig hebt?

Dat traceerbaarheid belangrijk is, wordt vaak pas duidelijk wanneer er iets afwijkt. Zo kreeg Thomas, werkzaam als Quality Professional via Yor-in, ooit een melding vanuit productie dat een grondstof een andere kleur had dan normaal. De grondstof was normaal gesproken donkerrood, maar deze batch was opvallend lichter van kleur. Meer informatie was er op dat moment niet.

"Vanaf dat moment stond ik er eigenlijk alleen voor met het systeem," vertelt Thomas. "Productie zag dat er iets niet klopte, maar de oorzaak was onbekend."

De grondstof werd direct geblokkeerd, waardoor de productie stil kwam te liggen. Om te achterhalen wat er aan de hand was, moest gelijk duidelijk worden waar de grondstof vandaan kwam, welke leverancier deze had geproduceerd en om welke batch het ging.

Dankzij de beschikbare traceerbaarheidsgegevens kon Thomas die informatie meteen terugvinden. Na contact met de leverancier bleek dat er tijdens hun productieproces een verkeerde kleurstof was gebruikt, waardoor de grondstof afweek van eerdere leveringen.

Dat klinkt misschien als een klein verschil, maar de gevolgen hadden aanzienlijk groter kunnen zijn. De gebruikte kleurstof stond namelijk vermeld in de ingrediëntendeclaratie en had daarnaast een technische functie binnen het product. Ondertussen lag de productie stil en moest worden onderzocht of er nog andere voorraad beschikbaar was. Dat bleek niet het geval: dit was de laatste batch van deze grondstof in het magazijn.

"Doordat de traceerbaarheid goed geregeld was, konden we snel schakelen met zowel de leverancier als de productieafdeling," legt Thomas uit. "Daardoor konden we direct bepalen welke vervolgstappen nodig waren en bleef de impact beperkt."

Thomas Rutten 1.jpg

Thomas Rutten, Quality Specialist bij Yor-in sinds 2023

De rol van de Quality-afdeling bij traceerbaarheid

De Quality-afdeling bewaakt of traceerbaarheid in de praktijk daadwerkelijk werkt. Niet alleen door controles uit te voeren, maar ook door problemen in processen tijdig te signaleren. Denk aan ontbrekende batchinformatie, onduidelijke overdrachten of afdelingen die informatie op verschillende manieren registreren.

Daarbij zijn veel afdelingen betrokken. Inkoop, productie, logistiek en leveranciers leveren allemaal informatie aan. De QA Specialist zorgt ervoor dat deze gegevens op elkaar aansluiten en betrouwbaar blijven. De Quality Manager controleert of alle processen volgens de juiste manier lopen.

Dat maakt de rol uitdagend. De Quality-afdeling is vaak verantwoordelijk voor traceerbaarheid, maar is daarbij afhankelijk van informatie uit verschillende delen van de organisatie en de keten.

Waar organisaties vaak op vastlopen

Problemen met traceerbaarheid ontstaan meestal niet door één grote fout. Vaak gaat het om kleine verschillen in registraties, overdrachten of verantwoordelijkheden. Alles lijkt goed geregeld, totdat informatie snel nodig is en blijkt dat gegevens niet goed op elkaar aansluiten.

Veelvoorkomende situaties zijn:

  • Batchinformatie die wel wordt vastgelegd, maar niet goed wordt doorgegeven tussen productie en logistiek.

  • Verschillende systemen of Excel-overzichten naast elkaar, zonder één centrale plek waar alle informatie samenkomt.

  • Handmatige registraties die gevoelig zijn voor fouten.

  • Onduidelijkheid over wie verantwoordelijk is voor het controleren en compleet maken van gegevens.

  • Informatie die wel beschikbaar is, maar lastig terug te vinden blijkt.

  • Afdelingen die dezelfde gegevens verschillend interpreteren.

  • Leveranciersinformatie die niet goed aansluit op interne systemen.

Op zichzelf lijken dit kleine problemen. Samen maken ze traceerbaarheid in de praktijk echter een stuk lastiger beheersbaar.

Yor In Poppies Bakeries 13 10 2023 Epsilon Studios Ektor Tsolodimos 14

Praktische checklist traceerbaarheid:

  • Leg verantwoordelijkheden vast

  • Werk met één bron van waarheid

  • Test traceerbaarheid periodiek

  • Standaardiseer batchregistratie

  • Controleer leveranciersinformatie

Hoe houd je de traceerbaarheid onder controle?

Traceerbaarheid werkt alleen goed als het onderdeel is van het dagelijkse proces. Niet als losse registratie achteraf . Daarom moeten duidelijke afspraken bestaan over welke informatie wordt vastgelegd, wie daarvoor verantwoordelijk is en hoe gegevens tussen afdelingen worden doorgegeven.

Juist eenvoudige en duidelijke werkwijzen maken daarin het verschil. Succesvolle organisaties richten traceerbaarheid centraal in, bijvoorbeeld met een gedeeld kwaliteitssysteem, een gezamenlijke database of een centraal beheerd registratiesysteem waarin alle betrokken afdelingen op dezelfde manier werken.

Losse Excel-bestanden, handmatige controles of systemen die niet goed samenwerken maken traceerbaarheid juist kwetsbaar. Hetzelfde geldt wanneer onduidelijk is wie verantwoordelijk is voor bepaalde informatie.

Wanneer inkoop, productie en logistiek op dezelfde manier werken en begrijpen waarom informatie belangrijk is, ontstaat overzicht. Dan is informatie niet alleen vastgelegd, maar ook snel terug te vinden wanneer dat nodig is.

Hoe Yor-in hierbij ondersteunt

Wanneer organisaties tegen uitdagingen op het gebied van traceerbaarheid aanlopen, ontbreekt het vaak niet aan de wil om te verbeteren. Wat meestal ontbreekt, is de tijd, capaciteit of expertise om processen daadwerkelijk te optimaliseren.

Juist op die momenten ondersteunt Yor-in. Bijvoorbeeld door processen inzichtelijk te maken, registraties op te schonen, de samenwerking tussen productie, logistiek en Quality te verbeteren of digitale systemen te implementeren die traceerbaarheid ondersteunen.

Niet als adviseur op afstand, maar als praktische versterking binnen het team. Zodat informatie niet alleen wordt vastgelegd, maar ook snel beschikbaar is wanneer het erop aankomt.

Yor In Poppies Bakeries 13 10 2023 Epsilon Studios Ektor Tsolodimos 48

Grip op traceerbaarheid begint bij een sterke Quality afdeling

Traceerbaarheid is essentieel voor voedselveiligheid, compliance en klantvertrouwen. Toch blijkt in de praktijk vaak dat informatie verspreid staat over verschillende systemen, afdelingen en processen. Juist op momenten waarop snelheid cruciaal is, leidt dat tot vertraging, onduidelijkheid en extra risico’s.

Effectieve traceerbaarheid ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om duidelijke processen, betrouwbare registraties en afdelingen die op dezelfde manier werken. De Quality-afdeling speelt daarin een centrale rol door processen te bewaken, afwijkingen te signaleren en ervoor te zorgen dat informatie direct beschikbaar is wanneer dat nodig is.

Benieuwd waar binnen jouw organisatie risico’s of verbeterkansen liggen op het gebied van traceerbaarheid? Wij denken graag met je mee.